Naxçıvan MR inzibati-siyasi muxtariyyətdir. Azərbaycan bölgələri arasında öz coğrafi və hüquqi-siyasi statusuna görə xüsusi yer tutan Naxçıvan MR AR Konstitusiyasına əsasən “Azərbaycan Respublikası tərkibində demokratik, hüquqi, dünyəvi muxtar respublika” kimi təsbit olunmuşdur. İnzibati-siyasi muxtariyyət olan Naxçıvan MR-nın tarixi, yaranma səbəbləri və konstitusiya təcrübəsi onu dünyanın ən nadir muxtariyyətlərindən biri kimi səciyyələndirməyə imkan verir. Dünyanın bir çox digər unitar dövlətlərinin təcrübəsindən fərqli olaraq, Naxçıvan MR Azərbaycan əhalisi ilə ortaq milli-etnik köklərə, ortaq tarixə, vahid dilə, mədəniyyətə və dinə malikdir. Burada siyasi muxtariyyət başqa ölkələrdə olduğu kimi milli faktora əsaslanmayıb, sırf tarixi-coğrafi faktor nəzərə alınmaqla yaradılmışdır.